خاطراتی از جلسه استفتاءحاج آقا حسین قمی

خاطراتی از جلسه استفتاء حاج آقا حسین قمی

آیت‌الله سیدموسی شبیری زنجانی

بعد از وفات آقای شریعت اصفهانی رسالۀ مرحوم حاج آقا حسین قمی چاپ شد. مرحوم حاج شیخ زین العابدین زنجانی – استاد خارج حاج آقای والد و آمیرزا باقر زنجانی – که از شاگردان باسواد مرحوم آخوند و هم مباحثه حاج آقا حسین بود، وی را برای تقلید معرفی کرد. همین سبب شد که پس از آقای شریعت، حاج آقا حسین قمی در زنجان مقلّد زیادی پیدا کند.

حاج آقای والد آن سال به مشهد مشرف شد و در جلسه مرحوم حاج آقا حسین (هم جلسه استفتا و هم درس خارج وی) شرکت کرد. همچنین در درس حاج میرزا محمد آقازاده نیز حاضر شد. آقای حاج آقا حسین برای حاج آقای والد جلب توجّه نکرد نه از نظر درسی و نه از جهت استفتائی.

از ایشان شنیدم: وقتی به مجلس استفتاء آقای حاج آقا حسین قمی رفتم، وی مشغول حاشیه زدن به کتابی (شاید عروه) بود. این مسأله طرح شد: اگر کسی که در رکعت سوم ایستاده است، یقین پیدا کند که یا تشهدش را انجام نداده یا سجده‌اش را، حکمش چیست؟

حاج آقا حسین گفت: از باب علم اجمالی باید بنشیند هم سجده را به‌جا آورد و هم تشهد را.

مرحوم والد می‌فرمود: من گفتم: علم اجمالی قطعاً منحلّ است و باید تشهد را انجام دهد. چون یا اصل تشهّد را انجام نداده یا اینکه چون سجده را به‌جا نیاورده، تشهدش فاقد شرط بوده، پس تشهّد صحیحی به‌جا نیاورده است و چون از سجده گذشته است، قاعده تجاوز جاری می‌شود. پس علم اجمالی منحلّ است.

آقای حاج آقا حسین حرف حاج آقا را قبول کرد، ولی آقای آسید محمدرضا بختیاری نمی‌‌خواست زیر بار برود. آقای حاج آقا حسین هم با اعتراض به او گفت: «شما چه می‌خواهید بگویید؟!»

نکته دیگری که حاج آقای والد از جلسه استفتاء حاج آقا حسین نقل می‌کرد، این بود: استفتاء کرده بودند: اگر کسی به دیگری ناسزا گفت، مثلاً گفت: «پدر سوخته» آیا می‌شود از باب «فاعتدوا علیه بمثل ما اعتدی علیکم» در جواب بگوید «پدرسوخته خودت هستی»؟ مرحوم والد می‌گفت: گفتم: اگر چیزی ذاتاً جایز باشد، قاعده «فاعتدوا علیه بمثل ما اعتدی علیکم» جاری است ولی اگر چیزی ذاتاً جایز نباشد، مثلاً کسی لواط کرده باشد یا زنی را تصاحب کرده باشد، آیا قاعده اعتداء جاری است؟ قطعاً جاری نیست. فحش دادن ذاتاً حرام است، لذا قاعده اعتداء در این مورد جاری نیست.

مرحوم حاج آقا حسین قمی، مقید بودند که حتی یک ذره خلاف واقع نگویند. نقل شده است که می‌خواستند به عالمی که برادرشان از دنیا رفته بود، پیام تسلیت بنویسند، یکی از اقازاده‌های ایشان در این پیام می‌نویسد: «از درگذشت برادرتان متأثرم. خداوند به شما صبر و اجر دهد». حاج آقا حسین می‌گویند: چرا دروغ به من بستی؟ من کجا متأثرم؟ بنویس: «أبقاکم الله» [یعنی: خداوند شما را باقی بدارد].

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

11 + ده =